رادیوتراپی
رادیوتراپی (پرتودرمانی) با استفاده از پرتوهای پرانرژی، DNAی سلولهای سرطانی را تخریب میکند تا توانِ تکثیرشان از بین برود. فناوریهای نوین امکانِ تمرکزِ پرتو روی تومور با کمترین آسیب به بافتِ سالم را فراهم کردهاند.
✓ بازبینیِ علمی: دکتر پیام آزاده، تخصص رادیوتراپی-انکولوژیپرتودرمانیِ دقیق و هدفمند
روشهای پیشرفته مانند IMRT، VMAT، رادیوسرجری و گامانایف امکانِ تطبیقِ شکلِ پرتو با شکلِ سهبعدیِ تومور را میدهند و دوزِ رسیده به بافتهای سالمِ اطراف را تا حدِ ممکن پایین نگه میدارند.
دکتر آزاده روی فناوریهای روزِ دنیا شامل CyberKnife، Tomotherapy و MRI-LINAC آموزشِ تخصصی دیده است و در طراحیِ برنامهی درمان از همین رویکردِ دقیق استفاده میکند.
روشهای پرتودرمانی
پرتودرمانیِ خارجی (EBRT) رایجترین شکل است: دستگاه از بیرونِ بدن پرتو را به ناحیهی هدف میتاباند و هیچ تماسِ فیزیکی یا برشی وجود ندارد. تکنیکهای 3D-CRT، IMRT و VMAT زیرمجموعهی همین دستهاند.
در پرتودرمانیِ استریوتاکتیک (SRS/SBRT) دوزِ بسیار بالا در یک تا پنج جلسه به حجمِ کوچکی از تومور میرسد. براکیتراپی هم روشی است که در آن منبعِ پرتوزا موقتاً داخل یا کنارِ تومور قرار میگیرد (مثلاً در برخی سرطانهای زنان یا پروستات).
رادیوسرجری و گامانایف
گامانایف نوعی رادیوسرجریِ استریوتاکتیک برای ضایعاتِ مغزی است: دهها باریکهی پرتوی گاما از زوایای مختلف در یک نقطه متمرکز میشوند، طوری که فقط در محلِ تلاقی دوزِ درمانی ایجاد شود. با وجودِ نامِ «نایف»، هیچ برشی انجام نمیشود.
این روش برای تومورهای خوشخیم و بدخیمِ مغز، متاستازهای مغزی و برخی اختلالاتِ عروقی و عملکردیِ مغز کاربرد دارد و اغلب سرپایی یا با بستریِ کوتاه انجام میشود.
برنامهریزیِ درمان
پیش از شروع، یک جلسهی «سیتی سیمولیشن» انجام میشود و در صورتِ نیاز قالبِ تثبیت (ماسک یا تشکِ مخصوص) ساخته میشود تا هر جلسه بدنِ شما دقیقاً در همان وضعیت قرار بگیرد.
سپس تیمِ درمان روی تصاویر، حجمِ تومور و ارگانهای حساسِ مجاور را مشخص میکند و نقشهی دوز طراحی و از نظرِ فیزیکی و بالینی تأیید میشود. این مرحله ممکن است چند روز طول بکشد و کلیدِ کمعارضه بودنِ درمان است.
یک دورهی پرتودرمانی چطور است؟
پرتودرمانیِ استاندارد معمولاً هر روزِ کاری، هفتهای پنج جلسه و به مدتِ چند هفته انجام میشود؛ هر جلسه فقط چند دقیقه طول میکشد و خودِ تابش بدونِ درد و بدونِ احساسِ خاصی است.
عوارض معمولاً از هفتههای میانیِ درمان و بهصورتِ موضعی در ناحیهی تحتِ تابش ظاهر میشوند (مثلِ قرمزیِ پوست یا خستگی) و بیشترشان طیِ چند هفته پس از پایانِ درمان بهبود مییابند.
مزیتهای رویکردِ ما
- برنامهریزیِ درمان مبتنی بر تصویربرداریِ دقیق
- استفاده از فناوریهای پیشرفتهی پرتودرمانی (IMRT، VMAT، رادیوسرجری)
- حفاظتِ حداکثری از بافتِ سالم و ارگانهای حساس
- هماهنگی با تیمِ چندتخصصی (جراح، انکولوژیست، پاتولوژیست)
پرسشهای متداول
رادیوتراپی درد دارد؟
خودِ تابش کاملاً بدونِ درد است و چیزی حس نمیکنید؛ شبیهِ عکسبرداریِ ساده. عوارضِ موضعی مثلِ التهابِ پوست ممکن است در هفتههای بعدی ایجادِ ناراحتی کند که قابلِ مدیریت است.
رادیوتراپی چند جلسه است؟
از یک جلسه (در رادیوسرجری و گامانایف) تا حدودِ ۳۰ تا ۴۰ جلسه در دورههای طولانی متغیر است. تعدادِ دقیق پس از طراحیِ نقشهی درمان مشخص میشود.
تفاوتِ گامانایف و سایبرنایف چیست؟
گامانایف مخصوصِ ضایعاتِ داخلِ جمجمه است و از قابِ سر یا ماسکِ دقیق استفاده میکند؛ سایبرنایف یک بازوی رباتیک است که هم برای مغز و هم برای تومورهای بدن (ریه، کبد، ستونِ فقرات) به کار میرود. انتخاب به محلِ تومور بستگی دارد.
آیا بعد از رادیوتراپی برای اطرافیانم خطرناک هستم؟
در پرتودرمانیِ خارجی (که رایجترین نوع است) بدنِ شما هیچ پرتوی باقیماندهای ندارد و تماس با خانواده، از جمله کودکان و باردارها، کاملاً بیخطر است. فقط در برخی روشهای براکیتراپی یا یددرمانی محدودیتِ موقت وجود دارد که جداگانه توضیح داده میشود.
در طولِ رادیوتراپی چه مراقبتی از پوست کنم؟
ناحیهی تحتِ تابش را با آبِ ولرم و شستوشوی ملایم تمیز نگه دارید، از حولهکشیدنِ شدید، آفتابِ مستقیم و کرمهای حاویِ فلز پیش از جلسه پرهیز کنید و فقط از پمادهایی که تیمِ درمان تأیید کرده استفاده کنید.
رادیوتراپی و شیمیدرمانی همزمان انجام میشود؟
بله، در برخی سرطانها (مثلِ سر و گردن، دهانهی رحم، مقعد و برخی سرطانهای ریه) شیمیدرمانیِ همزمان اثرِ پرتو را تقویت میکند. این ترکیب عوارضِ بیشتری دارد و نیازمندِ پایشِ دقیقتری است.
سؤالی دربارهی درمان دارید؟
برای بررسی دقیق وضعیت شما و انتخاب بهترین مسیر درمان، وقت مشاورهی تخصصی رزرو کنید.